Schemat instalacji elektrycznej w bloku z wielkiej płyty

W większości budynków z wielkiej płyty z lat 70. i 80. stosowano przewody aluminiowe, które obecnie nie spełniają współczesnych norm bezpieczeństwa. Wyjątkiem są budynki modernizowane, gdzie instalacja mogła zostać wymieniona na miedzianą, dlatego przed przystąpieniem do remontu zawsze wymagana jest weryfikacja materiału żył w puszkach łączeniowych.

Aluminium z czasem utlenia się i wykazuje zjawisko płynięcia (pełzania) pod śrubami zaciskowymi, co prowadzi do poluzowania styków i powstawania łuków elektrycznych. W połączeniu z wysokim obciążeniem nowoczesnymi sprzętami AGD, stwarza to realne ryzyko przegrzania się przewodów i pożaru.

Jeśli instalacja jest aluminiowa, wymiana na miedzianą jest wysoce zalecana, gdyż aluminium nie wytrzymuje obciążeń nowoczesnej kuchni czy łazienki. Pozostawienie starej instalacji przy jednoczesnym montażu mocnej płyty indukcyjnej lub piekarnika elektrycznego niemal na pewno spowoduje awarię lub pożar.

Kucie głębokich bruzd w płytach konstrukcyjnych jest niedozwolone ze względu na osłabienie nośności budynku i ryzyko naruszenia zbrojenia. Zamiast tego należy wykorzystać istniejące kanały techniczne, listwy przypodłogowe z kanałem kablowym lub wykonać sufit podwieszany, w którym bezpiecznie rozprowadzisz przewody.

Tak, zgodnie z aktualnymi przepisami (norma PN-HD 60364), w każdym obwodzie gniazd wtykowych musi znajdować się przewód ochronny (PE). W starych instalacjach typu TN-C często go brakuje, co wymusza wymianę okablowania na układ trzyżyłowy (TN-S) lub modernizację do systemu TN-C-S.

Współczesny standard to minimum 8-12 obwodów, aby uniknąć przeciążeń: oddzielne dla oświetlenia, gniazd ogólnych, lodówki, pralki, zmywarki oraz piekarnika. Każdy obwód powinien być zabezpieczony własnym wyłącznikiem nadprądowym (esem) oraz wyłącznikiem różnicowoprądowym (RCD).

Podłączenie płyty indukcyjnej do starej instalacji aluminiowej jest technicznie niewykonalne i niebezpieczne. Wymaga to doprowadzenia nowego, dedykowanego obwodu trójfazowego (siła) lub jednofazowego o odpowiednim przekroju przewodów (min. 3×4 mm²) bezpośrednio z rozdzielnicy.

W blokach z wielkiej płyty stare liczniki i bezpieczniki topikowe często znajdują się na klatce schodowej lub wewnątrz mieszkania nad drzwiami wejściowymi. Podczas modernizacji należy przenieść rozdzielnicę do wnętrza mieszkania, montując nowoczesne zabezpieczenia typu MCB i RCD na szynie DIN.

Do obwodów oświetleniowych standardem jest przewód miedziany 3×1,5 mm², natomiast dla wszystkich obwodów gniazd wtykowych należy stosować przewód 3×2,5 mm². Dla urządzeń o dużej mocy, jak płyta indukcyjna, stosuje się przewody 5×2,5 mm² lub 3×4 mm², zależnie od rodzaju przyłącza.

Należy zdemontować gniazdko i sprawdzić, czy w puszce znajdują się trzy żyły (fazowa, neutralna i ochronna). Jeśli widzisz tylko dwa przewody lub jeden przewód pełni funkcję zerową (PEN), oznacza to brak nowoczesnego uziemienia i konieczność modernizacji instalacji.

Łączenie miedzi z aluminium bezpośrednio jest surowo zabronione, ponieważ zachodzi reakcja elektrochemiczna prowadząca do korozji i utraty styku. Jeśli musisz dokonać połączenia, stosuj wyłącznie specjalne złączki typu „cu-al” z pastą stykową, choć najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wymiana całego odcinka na miedź.

Wymiana instalacji wewnątrz mieszkania (od licznika) zazwyczaj nie wymaga zgody, o ile nie ingerujesz w piony zasilające budynku. Jeśli jednak planujesz przeniesienie licznika lub zwiększenie mocy przyłączeniowej, musisz wystąpić do spółdzielni o warunki techniczne.

Obwód w łazience musi być bezwzględnie zabezpieczony wyłącznikiem różnicowoprądowym o czułości 30mA. Zaleca się także podział na strefy ochronne, zgodnie z normą PN-HD 60364-7-701, aby wyeliminować ryzyko porażenia prądem w pomieszczeniu o podwyższonej wilgotności.

Najczęstszą przyczyną jest przeciążenie starego, zbyt słabego obwodu lub awaria samego wyłącznika nadprądowego, który z czasem traci swoje właściwości techniczne. W starych instalacjach winny może być również wypalony styk w puszce łączeniowej, co powoduje duże spadki napięcia.

Tak, po każdej modernizacji instalacji elektrycznej uprawniony elektryk z uprawnieniami SEP (E i D) musi wykonać pomiary rezystancji izolacji oraz skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Wyniki powinny zostać wpisane do protokołu, który jest niezbędny w przypadku ewentualnego ubezpieczenia mieszkania lub kontroli technicznej.